Nieuw seizoen van tarievensoap

Daar zijn die vermaledijde tarieven weer. Het Amerikaanse Hooggerechtshof besliste op vrijdag dat President Trump zichzelf boven de wet plaatste met een groot deel van zijn handelsbeleid. Het antwoord uit het Witte Huis liet niet lang op zich wachten met nieuwe, plaatsvervangende, invoerheffingen. Zet u schrap voor een nieuwe periode van tarievenchaos en -onzekerheid.

We draaien de klok terug naar 2 april van vorig jaar, “Liberation Day”. Tijdens een ceremonie in de Rose Garden kondigde Trump fier een algemene invoerheffing aan van 10% aangevuld met variabele, wederkerige tarieven per handelspartner. Ze dienden als drukkingsmiddel om handelsakkoorden te sluiten. Wetgeving uit 1977, de International Emergency Economic Powers Act, vormde de basis van Trump’s globale handelsstrategie. In een 6-3 beslissing vindt de hoogste Amerikaanse rechterlijke macht dat Trump daarmee zijn boekje te buiten ging. Ze herroept de importtaksen op basis van IEEPA. Voor de duidelijkheid: dit staat los van andere invoertarieven voor specifieke producten of sectoren (staal, aluminium, koper, auto(-onderdelen) en hout) die tot stand kwamen op basis van Sectie 232 uit de Trade Expansion Act (1962). Ook tarieven mbt oneerlijke handelspraktijken op basis van Sectie 301 uit de Trade Act (1974) blijven in voege (vooral tegen China).

De Amerikaanse regering wist dat de uitkomst van het Hooggerechtshof voor haar ongunstig kon zijn en had dan ook een antwoord klaar. Ze put opnieuw uit de Trade Act, deze keer met Sectie 122. Die geeft de president de bevoegdheid om buiten het Congres om importtaksen te heffen van maximaal 15% voor maximaal 150 dagen. De beslissingsbevoegdheid over een eventuele verlenging ligt bij de wetgevende macht. De kans dat die er komt is quasi onbestaande omwille van de te krappe Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en met tussentijdse verkiezingen op het spel. Met Sectie 122 herstelt Trump min of meer de gemiddelde Amerikaanse invoertaks. Volgens eerste berekeningen bedraagt die nu 13.7% in plaats van 16%. Via handelsakkoorden lag de heffing op vele handelspartners al in lijn met de 15% onder Sectie 122. Landen zoals India, Brazilië en China, die momenteel nog tegen hogere wederzijdse tarieven aankeken, zijn voorlopig iets beter af. Huidige gunstregimes en andere uitzonderingen blijven gelden onder Sectie 122. De Trump-administratie koopt in eerste instantie vooral tijd om via nog andere wetgeving het toekomstige handelsbeleid te rechtvaardigen. Daarvoor is in lijn met de Sectie 232-heffingen uitgebreider onderzoek en bewijsmateriaal nodig dan een simpele pennentrek van de President. In tegenstelling tot de huidige tussenoplossing is het niveau van een mogelijks permanentere wettelijke basis niet geplafonneerd.

Voor markten breekt een nieuwe periode van verlammende onzekerheid breekt aan. Het draaiboek van vorig jaar indachtig zet Trump best niet te agressief/hoog in want dat ging ten koste van hogere Amerikaanse kredietrisicopremies in de “Sell America” trade. De dollar en het lange eind van de Amerikaanse curve kwamen vrijdag bijvoorbeeld al in een Pavlovreactie onder druk te staan. Het blijft voorlopig ook een open vraag of de VS de onterecht geïnde tarieven al dan niet moet terugbetalen. Het Hooggerechtshof sprak zich er niet over uit. De VS heeft de inkomsten broodnodig om het gigantische begrotingstekort te helpen bufferen. Ze verliezen betekent meer beroep doen op schuldfinanciering en maakt het lange eind van de curve nog kwetsbaarder. De magere economische agenda plaatst het Amerikaanse beleid (handel & buitenland – Iran) deze week meer dan eens in het middelpunt van de belangstelling. Morgen kan én zal President Trump de show verzorgen in zijn State of The Union toespraak. Een kat in het nauw maakt rare sprongen.