België klimt naar 12e plaats in de KBC Country Sustainability Barometer
Sinds 2002 becijfert KBC Economics jaarlijks het duurzaamheidsprofiel van landen. Die berekening geeft een landenrangschikking, de zogenoemde KBC Sustainability Barometer, die een leidraad biedt voor de opname van overheidsobligaties in de ‘verantwoorde’ beleggingsfondsen van KBC. In de jongste update van de rangschikking, gemaakt eind 2025, scoort België een 12e plaats in de groep van 163 beschouwde (zowel ontwikkelde als opkomende) landen. Dat is een behoorlijke verbetering en een trendommekeer, aangezien België in eerdere jaren in de landenrangschikking meerdere plaatsen was achteruit gegaan. België dankt zijn recente verbetering in de barometer aan zijn betere score op 'milieuprestaties en -toewijding' (één van de vijf duurzaamheidsthema's in de analyse). Met een 51e plaats blijft de prestatie van België op dit thema echter relatief zwak, wat impliceert dat er op dat vlak nog een weg af te leggen is.
Landen die investeren in de duurzame bevordering van het algemeen welzijn van hun burgers leggen daarmee de basis voor ook een gunstige en stabiele politiek-economische ontwikkeling in de toekomst.1 De duurzaamheidsprestaties van landen zijn aldus, in combinatie met de traditionele ratings van kredietbeoordelaars, een krachtig instrument om het risico van overheidsobligaties in te schatten en beter geïnformeerd beleggingsbeslissingen te nemen.
In onze analyse definiëren we de duurzaamheid van een land als “het geheel van prestaties, instituties en beleidsinspanningen die het welzijn van de huidige en toekomstige bevolking op een duurzame manier bevorderen, zonder daarbij het welzijn van de bevolking in andere landen en het milieu te hypothekeren”. Voor de meting ervan hanteren we een scoringsmodel gebaseerd op vijf thema’s: (1) Algemene economische prestaties en stabiliteit, (2) Sociaaleconomische ontwikkeling van de bevolking, (3) Gelijkheid, vrijheid en rechten van de bevolking, (4) Milieuprestaties en -toewijding, (5) Veiligheid, vrede en internationale betrekkingen. Elk thema is op zijn beurt onderverdeeld in deelindicatoren. Een detailbeschrijving van de screeningsaanpak alsook de recentste landenrangschikking (de zogenoemde KBC Sustainability Barometer) vind je terug in een onderzoeksrapport dat we samen met deze opinie publiceren.
12e plaats op 163 landen
België behaalt in de jongste update van de landenscreening, die we eind 2025 maakten, een 12e plaats op een totaal van 163 (ontwikkelde en opkomende) landen. Dat is een behoorlijke verbetering vergeleken met de vorige screening (in de 2024 update scoorde België een 17e plaats) en impliceert een ommekeer van de trendmatige verslechtering in eerdere jaren. Wanneer we België vergelijken met de buurlanden Duitsland, Nederland en Luxemburg, dan zijn de duurzaamheidsprestaties wel nog altijd minder goed. Deze drie landen behalen respectievelijk een 5e, 6e en 9e plaats in de jongste landenrangschikking. Met een 13e plaats scoort Frankrijk net na België. Binnen de eurozone zijn er verschillende landen, vooral in Zuid-Europa, die (veel) slechter scoren dan België. Vergeleken met de (bbp-gewogen) gemiddelde rangschikking van de eurolanden (een 14e plaats) scoort België iets beter.
Figuur 1 toont de relatieve prestatie van België tegenover de drie buurlanden (Duitsland, Nederland en Frankrijk) en het eurozone-gemiddelde sinds de eerste becijfering van de KBC Sustainability Barometer in 2002. België presteerde over de hele periode 2002-2025 aanhoudend minder goed dan Nederland en Duitsland. De positie tegenover Frankrijk was afwisselend slechter of beter, maar tussen 2017 en 2024 lag de Belgische plaats in de rangschikking wel ook onder die van Frankrijk. Bovendien daalde België in 2022-2024 onder de bbp-gewogen gemiddelde plaats van de eurolanden. De verbetering in de jongste screening zorgde ervoor dat België klom boven zowel de Franse positie in de rangschikking als boven de gemiddelde positie van de eurolanden.
Nog altijd zwakke score voor milieu-thema
Tabel 1 toont de plaats van België in de landenrangschikking voor de vijf duurzaamheidsthema’s bij de jongste update. De prestatie is, binnen de groep van 163 beschouwde landen, het best voor het thema 5 (‘veiligheid, vrede en internationale betrekkingen’). Met een 9e plaats presteert België voor dit thema ruwweg gelijk aan Nederland, Duitsland en Frankrijk. Dat heeft het vooral te danken aan zijn sterke internationale openheid, wat zich weerspiegelt in Belgiës hoge score voor economische, sociale en politieke globalisering. Ook voor de thema 1 (‘algemene economische prestaties en stabiliteit’), thema 2 (‘sociaaleconomische ontwikkeling’) en thema 3 (‘gelijkheid, vrijheid en rechten’) is de Belgische plaats in de rangschikking vrij goed. Nederland en Duitsland scoren wel telkens beter, Frankrijk (iets) slechter dan België. Voor alle vier vermelde thema’s is de plaats van België in de rangschikking beter dan de (ongewogen en bbp-gewogen) gemiddelde plaats van de landen van de eurozone (zie tabel 1).
In tegenstelling tot de vier andere thema’s is de prestatie van België voor thema 4 (‘milieuprestaties en -toewijding’) nog altijd relatief zwak. België klom voor dit thema niettemin behoorlijk sterk in de rangschikking, tot een 51e plaats, waardoor het voor thema 4 niet langer behoort tot de 50% slechtst presterende landen. De wel nog altijd niet goede prestatie is toe te schrijven aan Belgiës relatief hoge ecologische voetafdruk en aan de minder goede score betreffende bepaalde aspecten van klimaatverandering. Die omvatten onder meer een hogere CO2-uitstoot en hoog algemeen energieverbruik per hoofd van de bevolking, alsook een relatief laag aandeel hernieuwbare energie in de totale energieconsumptie.
Binnen de groep van ontwikkelde landen is België is niet het enige land dat relatief goed scoort voor de thema's 1, 2, 3 en 5, maar nog zwak voor thema 4. In de top 20 van de algemene landenrangschikking hebben ook Ierland, Luxemburg, Nieuw-Zeeland, Australië en Japan minder goede prestaties inzake milieuduurzaamheid. Deze relatief ongunstige situatie illustreert dat de uitdagingen voor de betrokken landen, inclusief België, op dat vlak groot blijven.
1Het verband tussen duurzaamheidsaspecten enerzijds en economische ontwikkeling en politieke stabiliteit anderzijds is in de literatuur ruim aangetoond. Zie bijvoorbeeld Mellios & Paget-Blanc (2006) en North e.a. (2008).