VS zet fragiel staakt-het-vuren op het spel

De Verenigde Staten voerden de druk op na een rondje zwartepieten over de mislukte onderhandelingen tussen de VS en Iran in Islamabad. Volgens Amerikaans vicepresident JD Vance was een akkoord onmogelijk omdat Iran weigerde om zijn nucleaire ambities op te bergen. Volgens de Iraanse delegatie slaagde het Amerikaanse team er niet in om het vertrouwen te winnen. Het was meer eenzijdig afdwingen van eisen dan negotiëren. Het tegenstrijdige Iraanse 10-puntenplan en het Amerikaanse 15-puntenvoorstel vormden hoe dan ook een zwakke onderhandelingsbasis.

In principe hebben beide partijen nog meer dan een volle week om binnen het huidige staakt-het-vuren een nieuwe poging te ondernemen. De Amerikaanse zet om over te gaan tot een blokkade van de Straat van Hormuz komt de wankele vertrouwensbasis niet ten goede. Amerikaans president Trump is het arbitraire tolsysteem beu en schakelt naar een “open for all or closed to all” beleid. De Amerikaanse zeemacht houdt vanaf deze namiddag (16u) alle verkeer van en naar Iraanse havens tegen en wil intussen mogelijke zeemijnen in Hormuz opsporen en onschadelijk maken. Op die manier drogen Iraanse (olie-)inkomsten snel op. Het is hoogst twijfelachtig of Iran na vijf weken oorlog gevoelig is aan die beperkte financiële druk.

De blokkade kan op twee manieren snel tegen de VS werken. Om te beginnen via het versterkende effect op de steeds verder uitdijende energiecrisis. Daarnaast omdat de Iraanse reactie niet lang op zich liet wachten. Elke poging tot nadering van de zee-engte (door “vijandige” schepen) wordt gezien als een schending van het staakt-het-vuren en zal beantwoord worden. Geen enkele haven in de Perzische golf is dan nog veilig. Waarop president Trump vlot meeging in het militaire opbod en herhaalde dat hij Iran volledig van de kaart kon vegen.

De olieprijs ondervindt vanochtend de grootste marktimpact. De prijs voor een vat Brent ruwe olie (junicontract) stijgt van $94 tot $102. Europese gasprijzen gaan ook zo’n 8% hoger. De belangrijkste Europese beurzen geven 1% terug van de TACO short squeeze van vorige week (+5%). Ze houden zich voorlopig vast aan de resterende onderhandelingstijd van het staakt-het-vuren, maar beseffen dat bijzonder weinig nodig is om daar een eind aan te maken. Europese rentes kruipen enkele basispunten hoger. We zijn het omslagpunt van een korte energiecrisis al even voorbij. Elke dag dat het conflict aansleept met hogere energieprijzen, wordt de impact op het algemene prijspeil en de reële economie groter. Centrale bankiers lieten recent al in hun kaarten kijken. De nieuwe reactiefunctie bestaat uit een snelle, beperkte, verstrakking van het monetair beleid. Zowel als signaalfunctie als om opwaartse inflatierisico’s op te vangen. De Europese geldmarkt is momenteel 50/50 verdeeld over al dan niet een eerste ECB-renteverhoging eind deze maand. Over zomeractie bestaat geen twijfel meer. Deze week passeren onder meer ECB-voorzitster Lagarde en BoE-kopman Bailey de revue op de jaarlijkse IMF/Worldbank-vergaderingen in Washington. Hun toespraken kunnen bepalend zijn voor het verwachtingspatroon. Eén ding is zeker, er zit een stevige bodem onder de rentemarkt. Op de wisselmarkt boekt de dollar beperkte winst dankzij de hogere olieprijs. EUR/USD valt in een beweging die technisch weinig voorstelt terug van 1.1720 richting 1.1680.