Lithium: van hoogconjunctuur naar crisis en voorzichtig herstel
Uit het departement: “Kwetsbaar en tactisch”
De lithiummarkt verloopt zelden in een rechte lijn. De afgelopen vijf jaar heeft deze markt een van de meest dramatische cycli van hoogconjunctuur en crisis in de grondstoffenmarkt doorgemaakt, aangedreven door de elektrificatietrend, maar evenzeer beïnvloed door klassieke reacties aan de aanbodzijde en veranderende verwachtingen. Vandaag herstellen de prijzen zich weer. Maar in tegenstelling tot de explosieve rally van 2021–2022 lijkt dit herstel kwetsbaarder, tactischer en uiteindelijk meer afhankelijk van discipline aan de aanbodzijde dan van een ongebreidelde vraag.
Een supercyclus gebaseerd op elektrificatie
Het uitgangspunt was een structurele verschuiving. Rond 2020 werd lithium de belangrijkste grondstof die de revolutie van elektrische voertuigen ondersteunde. Terwijl overheden een decarbonisatiebeleid doorvoerden en autofabrikanten honderden miljarden dollars in elektrificatie investeerden, schoot de vraag naar lithium-ionbatterijen omhoog.
Het resultaat was een scherpe verkrapping van de markt. Eind 2022 waren de prijzen voor lithiumcarbonaat in China gestegen tot meer dan 80.000 dollar per ton, een stijging van meer dan het achtvoudige in slechts enkele jaren tijd. Batterijen waren de belangrijkste eindtoepassing geworden en waren goed voor bijna 90% van het wereldwijde lithiumverbruik, waardoor wat ooit een niche-industriemetaal was, een strategische grondstof werd.
Wat de stijging bijzonder krachtig maakte, was niet alleen de huidige vraag, maar ook de verwachting van toekomstige tekorten. Batterijfabrikanten en autofabrikanten haastten zich om de aanvoer veilig te stellen, vaak door langetermijncontracten af te sluiten of voorraden aan te leggen als bescherming tegen schaarste. De markt haalde in feite de toekomstige vraag naar voren.
De onvermijdelijke correctie
Die dynamiek bleek onhoudbaar. Tegen 2023 kwam de markt in een scherpe correctiefase terecht. De prijzen stortten in de loop van het jaar en tot in 2024 met ongeveer 80% in ten opzichte van de piekniveaus, waardoor een groot deel van de eerdere winsten teniet werd gedaan.
De aanleiding was een klassieke reactie op de grondstoffenmarkt. Hoge prijzen hadden een golf van nieuw aanbod gestimuleerd, met name uit Australische spodumeenmijnen en Zuid-Amerikaanse pekelprojecten. Tegen de tijd dat deze nieuwe capaciteit online kwam, overtrof de vraag – hoewel nog steeds groeiende – de verwachtingen niet meer in dezelfde mate.
Tegelijkertijd begon de groei van elektrische voertuigen te normaliseren. De wereldwijde verkoop van EV's bleef stijgen, maar in een langzamer tempo dan tijdens de onmiddellijke post-pandemische stijging. De groeicijfers koelden sterk af, waardoor de urgentie die eerder tot agressieve inkoop had geleid, afnam.
De neergang werd versterkt door een snelle voorraadvermindering. Batterijproducenten en autofabrikanten schakelden over van het opbouwen van voorraden naar het afbouwen van bestaande voorraden, waardoor de spotvraag nog verder daalde. In China, de dominante kracht in zowel de vraag naar lithium als de prijsstelling, had dit gedrag een buitenproportionele impact op de wereldwijde prijzen.
Halverwege 2024 waren de lithiumprijzen gedaald tot ongeveer 9.000–10.000 dollar per ton, niveaus die aanzienlijke druk uitoefenden op producenten met hogere kosten en delen van de aanbodcurve dwongen de productie te beperken.
Een markt die zijn draai vindt
Het herstel begon geleidelijk eind 2024 en kwam in een stroomversnelling in 2025 en 2026. De prijzen zijn nu weer gestegen naar een niveau van 17.000–20.000 dollar per ton, ondersteund door een combinatie van krappere aanbodomstandigheden en aanhoudende vraaggroei.
Verschillende factoren liggen ten grondslag aan dit herstel.
- Ten eerste is de aanbodreactie die de neergang veroorzaakte, marginaal begonnen om te keren. Hoogkostbedrijven hebben hun productie teruggeschroefd, terwijl de pijplijn van nieuwe projecten is vertraagd doordat bedrijven hun kapitaalallocatie herzien na de prijsinstorting.
- Ten tweede is de vraag structureel sterk gebleven. Hoewel de groei van elektrische voertuigen is afgenomen, blijft deze in absolute termen nog steeds toenemen. Daarnaast is er een tweede vraagmotor ontstaan in de vorm van batterij-energieopslagsystemen, die snel groeien naarmate elektriciteitsnetten meer hernieuwbare energie opnemen. In 2025 steeg het wereldwijde lithiumverbruik sterk, als gevolg van zowel de vraag naar elektrische voertuigen als de toenemende inzet van opslag.
- Ten slotte zijn de voorraden in de toeleveringsketen na de fase van voorraadvermindering weer genormaliseerd, wat betekent dat de aankoopactiviteit weer beter aansluit bij de onderliggende consumptie.
Een genuanceerdere conclusie
De vooruitzichten voor lithium hebben daarom minder te maken met een terugkeer naar een supercyclus en meer met het navigeren door een volatiele, cyclische markt.
Op korte termijn bestaat het risico dat het recente prijsherstel de fundamentele factoren is vooruitgelopen. Hogere prijzen hebben de neiging om stilgelegde capaciteit weer te activeren, wat de markt de komende 12 tot 24 maanden opnieuw zou kunnen drukken. Tegelijkertijd levert de vraag naar EV's – hoewel positief – niet langer het soort positieve verrassingen op dat de vorige rally heeft aangedreven.
Op langere termijn blijft het langetermijnperspectief intact. De elektrificatie van transport- en energiesystemen blijft de structurele groei van de vraag naar lithium stimuleren. De markt zal naar verwachting de komende tien jaar aanzienlijk groeien, ondersteund door zowel de acceptatie van elektrische voertuigen als opslagoplossingen op netwerkschaal.
Maar het traject zal hobbelig zijn.