Elektriciteit, niet chips, zijn AI’s volgende knelpunt

Als de baas van 's werelds meest waardevolle softwarebedrijf zegt dat zijn grootste probleem stroom is, dan letten investeerders op. "Het is geen computertekort, het is stroom", waarschuwde Microsoft CEO Satya Nadella eind vorig jaar, eraan toevoegend dat GPU's inactief kunnen worden omdat er niet genoeg “warme omhulsels” zijn met voldoende stroom om ze aan te zetten. Deze opmerking weerspiegelt een keerpunt in de ontwikkeling van AI: de race is verschoven van het beveiligen van versnellers naar het beveiligen van megawatts.

Het Internationaal Energieagentschap verwacht nu dat de wereldwijde vraag naar elektriciteit voor datacenters meer dan zal verdubbelen van ongeveer 415 TWh in 2024 tot ongeveer 945 TWh in 2030, met AI als belangrijkste versneller. In de Verenigde Staten, waar de meest ambitieuze AI-clusters zijn gepland, schat Morgan Stanley regionale stroomtekorten tot ~20% in 2028 tenzij nieuwe opwekking en snellere "time-to-power" oplossingen online komen, wat onderstreept hoe energie - en niet silicium - het tempo van modeltraining en inferentie op schaal kan bepalen.

Goldman Sachs heeft een soortgelijke boodschap afgegeven: datacenters nemen nu al naar schatting ~6% van het elektriciteitsverbruik in de VS voor hun rekening en zouden tegen 2030 bijna kunnen verdubbelen tot ~11%, waardoor delen van het elektriciteitsnet de kritieke reservemarges overschrijden als de toevoegingen achterblijven. 

De stormloop levert ongebruikelijke oplossingen op. Elon Musks AI-onderneming xAI heeft een elektriciteitscentrale in het buitenland gekocht om naar de VS te verschepen en heeft aardgasturbines ingezet om een snelgroeiende campus in de buurt van Memphis van energie te voorzien. Dit leidde tot een kritisch onderzoek en, in januari 2026, tot een aanpassing van de EPA-regels die het moeilijker maken om dergelijke "tijdelijke" turbines in te zetten zonder volledige vergunningen voor de luchtkwaliteit. Deze anekdotes weerspiegelen een bredere realiteit: de wachtrijen voor transmissie en interconnectie lopen vaak jaren achter op de bouwschema's van datacenteromhulsels.

Als beleid één hefboom is, dan is de inkoop van energie door bedrijven een andere. En de chequeboekjes worden wijd open getrokken.

In de VS is Constellation Energy van plan Three Mile Island Unit 1 (omgedoopt tot Crane Clean Energy Center) opnieuw op te starten in het kader van een 20-jarige afnameovereenkomst met Microsoft, dat zijn verbruik in het datacenter in PJM wil afstemmen met 24 uur per dag koolstofvrije elektriciteit. De reactor, die in 2019 om economische redenen werd stilgelegd, zou al in 2027-2028 kunnen terugkeren, afhankelijk van goedkeuringen van de regelgevende instanties.

In Europa heeft Google een uitbreiding van €5 miljard van zijn Belgische cloud- en AI-footprint gekoppeld aan langlopende PPA's van Eneco, Luminus en Renner Energies die meer dan 100 MW aan nieuwe onshore hernieuwbare energie aan het net toevoegen.

Deze deals, die steeds vaker gestructureerd worden voor matching per uur, zijn geen window-dressing: ze ondersteunen routekaarten voor stroomvoorziening op campusniveau, verbeteren de bankability van projecten voor ontwikkelaars en - van cruciaal belang - verlagen de risico's van tijdschema's voor AI-intensieve capaciteit.

Toch kunnen zelfs de meest geavanceerde kopers maar zo snel bewegen als leveranciers van apparatuur koper en staal kunnen leveren. Nethardware, van grote transformatoren tot hoogspanningsonderbrekers, is chronisch in backorder en turbinefabrikanten melden dat hun boeken tot diep in het decennium vol zijn als nutsbedrijven zich haasten om vaste capaciteit toe te voegen.

Siemens Energy, dat zowel actief is in het elektriciteitsnet als in de opwekkingssector, heeft zijn middellangetermijndoelen verhoogd vanwege de stijgende vraag naar datacenters; de CFO van het bedrijf zegt dat het nu tot 2028 en daarna boekt. De bekendmaking van de resultaten laat een record orderportefeuille zien en een dubbelcijferige omzetgroei in nettechnologieën, wat onderstreept hoe de AI-cyclus door de industriële toeleveringsketen golft.

Op papier blijft de sector meer nuttige rekenkracht uit elke kilowatt persen. Het koolstofintelligente computerplatform van Google verschuift niet-urgente werklasten in de tijd en geografisch om wind- en zonne-energie te volgen, en het werkt nu ook als een vraagresponsinstrument dat de belasting van een site kan verlagen tijdens lokale netspanningstress zonder dat dit ten koste gaat van gebruikersgerichte services.

Die flexibiliteit is belangrijk, maar het is onwaarschijnlijk dat het de stapsgewijze verandering in de absolute vraag van AI-trainingsclusters en high-density inferentie kan compenseren - vandaar de aanhoudende opwaartse trend in de vooruitzichten van het IEA en de voortdurende migratie van capaciteit naar markten met een overvloed aan koolstofarme energie.

1. Time-to-power arbitrage is onderscheidend voor de concurrentie. De projecten die de wachtrijen voor interconnectie kunnen omzeilen - door opwekking achter de omheining, hybride opslagsystemen of door de nabijheid van reservecapaciteit - zullen de komende twee tot drie jaar buitengewoon rendabel zijn. De anekdotes uit de VS, van de geïmporteerde fabriek van xAI tot de EPA's maatregelen tegen achterpoortjes in turbines, illustreren zowel de creativiteit als het beleidsrisico van dat spel.
   
   
2. De kwaliteit van contracten neemt toe: 24/7 PPA's met herstartende kerncentrales of gediversifieerde hernieuwbare portfolio's verdringen vanillejaarcertificaten en sluiten beter aan bij de realiteit van het elektriciteitsnet en de eisen van bedrijven ten aanzien van het koolstofarm maken van de economie. Het Three Mile Island-pact van Microsoft en de Belgische PPA's van Google zijn waarschijnlijk voorbodes van veel van dergelijke hybriden.
   
   
3. Gridkit de nieuwe gouden schaarste. Marginale projecten zullen leven of sterven door de toegang tot transformatoren en schakelapparatuur, niet alleen GPU's, een dynamiek die al zichtbaar is in OEM-richtlijnen en orderportefeuilles.

De AI-boom zal niet van de ene op de andere dag zonder elektriciteit komen te zitten; de markten passen zich aan en het beleid kan de versterking versnellen. Maar de machtsbalans is letterlijk verschoven. De winnaars van de volgende golf zullen diegenen zijn die net zo behendig betrouwbare megawatts kunnen opstellen als modelparameters, en die dat uur na uur kunnen bewijzen aan zowel regelgevers als het elektriciteitsnet.