Duistere kant van de schuldeneconomie

Marktrapport

Door de covid-19-pandemie zal de wereldwijde schuldenberg spectaculair groeien. Zelfs zonder nieuwe cijfers weten we dat dit hoofdzakelijk te wijten is aan een spectaculaire toename in de overheidsschulden (zie figuur). De overheden trokken de afgelopen maanden hun geldbuidel open om heel wat crisismaatregelen te financieren, zoals de systemen van tijdelijke werkloosheid of kredietgaranties. Tegelijk daalden de overheidsinkomsten door lagere belastingontvangsten aangezien de economische groei drastisch terugviel.

Het wordt intussen steeds duidelijker dat de geldbuidel nog een tijd zal openblijven in de meeste landen. De economische voetafdruk van deze pandemie is ongeëvenaard. Overal ter wereld staan relanceplannen in de steigers die in meer of mindere mate geld zullen kosten. Geld dat uiteraard niet wordt bijeengebracht via hogere belastingen of ingrijpende besparingen in andere overheidsuitgaven, want dan zou de economische groei opnieuw kunnen terugvallen. Dus blijft een groeiende schuldenberg als enige optie over.

De bezorgdheid over deze schuldenberg groeit. Ideologisch hebben velen moeite met deze onbezonnen uitgavendrift. Anderen zien het dan weer als een opportuniteit om eindelijk hun jarenlange dromen te zien uitkomen, of het nu gaat over hogere minimumpensioenen, hogere uitgaven in de gezondheidzorg of een versnelde vergroening van onze economie. Vanuit het perspectief van de financiële markten kan je verwachten dat de markt de prijs om nieuwe schulden te financieren verhoogt in dergelijke omstandigheden. Maar dankzij de aankoopprogramma’s van de centrale banken blijven rentes op alle looptijden laag en soms zelfs negatief. Vraag is dan of we op onze twee oren kunnen slapen in de wijsheid dat centrale banken die schulden op hun boeken nemen. Niemand durft het woord monetaire financiering van overheidstekorten in de mond nemen, maar de facto is dat de enige oplossing om de toekomstige financiering van vele overheden haalbaar te houden. Het inflatoire risico van dergelijke operaties blijft in de hedendaagse economie duidelijk beperkt.

De internationale financiering van de post-corona schuldenexplosie lijkt dan ook gegarandeerd. Bij gebrek aan private/institutionele investeerders zullen de centrale banken inspringen. Op die manier zijn de centrale banken de gijzelaars van hun eigen onconventionele monetaire beleid. Als ze niet ingrijpen komt de macro-economische stabiliteit in het gedrang. De vrije-marktwerking komt meer en meer onder druk. In dergelijk systeem speelt marktdiscipline geen rol meer: selectieve financiering op basis van de kwaliteit van de investeerder en van het investeringsproject smelt als sneeuw voor de zon.

De ogenschijnlijk perfecte oplossing voor onze schuldenaccumulatie legt zo een tijdbom onder ons financieel-economisch systeem. De crisisrecepten van vandaag hebben hun waarde, maar moeten ook hun limieten kennen. Zo zouden centrale banken duidelijk kunnen communiceren over hun langetermijnstrategie. Kondig aan hoeveel overheidspapier je maximum zal aankopen, hoe lang je het op de boeken houdt en tegen welke voorwaarden. En vooral hoe ver je effectief wil gaan in monetaire financiering van overheidstekorten. Toegegeven, ‘whatever it takes’ is niet langer een valabele strategie, maar het stelt wel paal en perk aan hoever je het systeem kan en wil ontwrichten. Dat vermindert de onzekerheid op lange termijn. Dergelijke strategie vergt een politiek debat over de toekomstige rol van centrale banken en allicht een gemeenschappelijke visie op budgettair en monetair beleid tussen overheden en centrale banken, wat veel meer is dan de schijnbare synchronisatie van beleid die we vandaag meemaken. Dat lijkt misschien een pact met de duivel. Maar het is noodzakelijk om te vermijden dat straks de hel losbreekt.

Jan Van Hove, KBC Group Chief Economist

Wereldwijde schulden (% van BBP)

Bron: Bloomberg

Disclaimer:

Deze publicatie vormt een algemene duiding van de financieel-economische actualiteit op korte termijn en kan niet beschouwd worden als onderzoek op beleggingsgebied. Deze publicatie kan evenmin worden beschouwd als beleggingsadvies of als beleggingsaanbeveling met betrekking tot de beschreven financiële instrumenten en houdt op geen enkele wijze een beleggingsstrategie in. Deze publicatie maakt een kleine niet-geldelijke tegemoetkoming uit die ook gratis ter beschikking wordt gesteld van het publiek.
BC group.De informatie opgenomen in deze publicatie mag op geen enkele manier gepubliceerd, herschreven of heruitgegeven worden in eender welke vorm. KBC Bank NV heeft beroep gedaan op de door haar betrouwbaar geachte bronnen voor de informatie opgenomen in deze publicatie. De accuraatheid, volledigheid en tijdigheid van de informatie wordt evenwel niet gegarandeerd. Er wordt niet gewaarborgd dat de voorgestelde scenario’s, risico’s en prognoses de marktverwachtingen weerspiegelen noch dat ze in realiteit tot uiting zullen komen.
KBC Bank NV noch enige andere vennootschap van de KBC-groep (of enige van hun aangestelden) kunnen aansprakelijk gesteld worden voor enige schade, rechtstreeks of onrechtstreeks, die het gevolg is van de toegang tot, de consultatie of het gebruik van de informatie en de gegevens vermeld in deze publicatie.
KBC Bank is een kredietinstelling naar Belgisch recht en staat onder het prudentieel toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB, Sonnemannstrasse 22, 60314 Frankfurt am Main, Duitsland). Concreet oefent de Europese Centrale Bank het toezicht uit via een “Joint Supervisory Team” waarvan ook personeelsleden van de Nationale Bank van België (NBB, de Berlaimontlaan 14, 1000 Brussel, www.nbb.be) deel uitmaken.
KBC Bank NV staat ook onder toezicht van de FSMA voor wat het toezicht op de gedragsregels en de financiële markten betreft (Congresstraat 12-14, 1000 Brussel, www.fsma.be).
KBC Bank NV maakt deel uit van de KBC-groep. De website www.kbc.com bevat uitgebreide informatie over de KBC-groep.

Gerelateerde publicaties

Een week van twijfel…?

Een week van twijfel…?

Duitse nijverheid maskeert sombere realiteit

Duitse nijverheid maskeert sombere realiteit

Yuan test belangrijk technisch niveau

Yuan test belangrijk technisch niveau

Prijsdynamiek op Europese woningmarkt

Prijsdynamiek op Europese woningmarkt
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies? Klik hier.